S1 z Bielska-Białej do granicy z Słowacją: historia 25-letniej budowy trasy ekspresowej

Pod koniec października 2000 roku Kronika Beskidzka ogłaszała: „Początek ekspresowej!”. Artykuł z numeru 45 (2286) informował, że „nieco ponadkilometrowy odcinek drogi w rejonie Lalik (gmina Milówka) jest pierwszym fragmentem trasy ekspresowej z Bielska-Białej do przejścia granicznego w Zwardoniu, który 30 października został oddany do użytku”. Wtedy nikt nie przypuszczał, że do pełnego ukończenia tej trasy minie aż ćwierć wieku.

W 2000 roku inwestycja przedstawiana była jako część międzynarodowego korytarza komunikacyjnego łączącego Gdańsk z Wiedniem i Bratysławą. Jak podkreślano w tamtym tekście, „S1 ma być głównym przedsięwzięciem komunikacyjnym pomiędzy dwoma krajami, dostosowanym do wymogów międzynarodowej trasy ekspresowej o symbolu S-94”. W Lalikach koszt budowy pierwszego odcinka wyniósł blisko 34 miliony złotych, a środki pochodziły m.in. z unijnego programu PHARE. Budowę rozpoczęto w marcu 1999 roku, a – jak zapowiadano – „całość przedsięwzięcia ma zakończyć się w 2006 roku”.

Historia pokazała jednak, że był to plan zdecydowanie zbyt optymistyczny. Kolejne lata przyniosły opóźnienia, zmiany koncepcji i problemy techniczne – od osuwisk po korekty przebiegu trasy. Budowa S1, szczególnie w górskim rejonie Węgierskiej Górki i Milówki, okazała się jednym z najbardziej skomplikowanych projektów drogowych w Polsce.

Dopiero w 2025 roku kierowcy mogą wreszcie przejechać całą górską część trasy ekspresowej S1. Ostatni brakujący fragment, 8,5-kilometrowe obejście Węgierskiej Górki z dwoma tunelami i estakadami, został oddany do użytku jesienią 2025 roku. W ciąż trwają prace na północnym odcinku z Bielska-Białej do Mysłowic, który ma połączyć S1 z autostradą A4. Łączna długość ukończonych odcinków przekracza dziś 130 kilometrów, a koszt całej inwestycji liczony jest w miliardach złotych.

Po 25 latach od „pierwszego fragmentu” z Lalik można więc powiedzieć, że ekspresowy sen wreszcie stał się rzeczywistością – choć w tempie, które bardziej przypominało marszobieg niż sprint. S1 to dziś jedna z najważniejszych dróg południowej Polski, łącząca Śląsk z granicą słowacką i symbolicznie zamykająca rozdział rozpoczęty w październiku 2000 roku słowami: „Początek ekspresowej”.