Historia Węgierskiej Górki od granicznych sporów po nowoczesną odlewnię

Węgierska Górka to miejsce o bogatej historii sięgającej XV wieku, związanej z rywalizacją między polskim a węgierskim królem. Od tajemniczej legendy o ziemi po dynamiczny rozwój przemysłu hutniczego, ta osada ewoluowała w ważny ośrodek metalurgiczny. Poznaj fascynujący przebieg przemian i wydarzeń, które ukształtowały jej dzisiejszy charakter.

Historia Węgierskiej Górki sięga XV wieku. Najstarsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1477 roku i wiążą się ze sporami granicznymi pomiędzy królem Polski Kazimierzem IV Jagiellończykiem a królem Węgier Maciejem Korwinem.

Według miejscowej legendy węgierscy posłowie, chcąc potwierdzić swoje prawa do tych terenów, nasypali do nogawic spodni ziemię przywiezioną z Węgier, żeby podczas składania przysięgi móc twierdzić, że klęczą na bdquo;ziemi węgierskiejrdquo;. Podstęp wyszedł na jaw, a ziemia wysypana z nogawic miała utworzyć niewielkie pagórki. Od tego wydarzenia ndash; jak głosi opowieść ndash; wywodzi się nazwa Węgierska Górka.

Przełomem w dziejach miejscowości był 1706 rok, kiedy Franciszek Wielopolski założył u ujścia Żabnicy do Soły folwark, lokowany na gruntach należących do Cięciny i nadał mu nazwę Węgierska Górka.

Rozwój miejscowości na większą skalę zaczął się w XIX wieku. W 1838 roku Adam Wielopolski założył hutę żelaza, która w krótkim czasie stała się jednym z najważniejszych zakładów przemysłowych w Galicji.

Początki działalności zakładu były trudne. Jeszcze w roku budowy huty powódź zniszczyła jaz, kanał doprowadzający wodę oraz urządzenia służące do transportu drewna opałowego, co spowodowało znaczne straty finansowe. Mimo tych kłopotów pierwszy wielki piec uruchomiono już w 1840 roku.

Głównym surowcem w produkcji była ruda syderytowa wydobywana m.in. w Kamesznicy, Milówce, Ujsołach, Jeleśni i Rychwałdzie. Po modernizacji przeprowadzonej przez arcyksięcia Karola Ludwika Habsburga zakład otrzymał nowocześniejsze urządzenia, a z czasem zaczęto sprowadzać rudę także z okolic Krakowa i Brzeszcz.

Huta stopniowo zwiększała produkcję. Wytwarzano m.in. piece, ruszty, kotły, garnki, odlewy maszynowe, hydranty, kraty kanałowe, moździerze oraz odważniki używane na terenie monarchii austro-węgierskiej. W latach 1841ndash;1870 produkcja wzrosła aż ośmiokrotnie, co uczyniło zakład jednym z największych przedsiębiorstw hutniczych Galicji. Wyroby trafiały do różnych części monarchii austro-węgierskiej, a także na Śląsk. Po uruchomieniu linii kolejowej w 1884 roku transport gotowych produktów przez długi czas odbywał się głównie furmankami, co dziś może się wydawać dość anachroniczne.

Na początku XX wieku wydobycie lokalnych rud żelaza przestało być opłacalne. W 1905 roku wygaszono wielki piec i przestawiono produkcję na importowaną surówkę, rozwijając działalność odlewniczą. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zakład przekształcono w spółkę z udziałem kapitału czeskiego i francuskiego. Kolejne modernizacje doprowadziły do powstania nowoczesnej odlewni Metalpol Węgierska Górka, która od 2000 roku należy do francuskiej Grupy Odlewnictwa i Metalurgii CF2M. Historia Węgierskiej Górki pokazuje, jak niewielka osada pograniczna z czasem zmieniła się w ważny ośrodek przemysłowy, którego rozwój przez blisko dwa stulecia był ściśle związany z hutnictwem i odlewnictwem.